Homiladorlik va tugʻish taʼtili (dekret) nafaqasi 2026-yilda qanday toʻlanadi: toʻliq tartib va talablar

Qisqacha: 2026-yil 1-yanvardan boshlab Oʻzbekistonda homiladorlik va tugʻish nafaqasini («dekret puli»ni) tayinlash tartibi tubdan oʻzgardi. Endi nafaqa fuqarolarning murojaatisiz, proaktiv shaklda, «Ijtimoiy himoya yagona reyestri» axborot tizimi orqali avtomatik tayinlanadi. Ushbu maqolada — kim, qancha muddat, qanday shartlar asosida va qanday miqdorda nafaqa oladi, toʻliq va tushunarli tartibda yoritilgan.

Huquqiy asos: Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 17-dekabrdagi 796-son qarori (4-ilova — «Davlat ijtimoiy sugʻurtasi doirasida vaqtincha mehnatga layoqatsizlik hamda homiladorlik va tugʻish nafaqalarini tayinlash hamda toʻlash tartibi toʻgʻrisida»gi Nizom), 2026-yil 12-maydagi 239-son qarori bilan kiritilgan oʻzgartirishlar hisobga olingan holda.

Homiladorlik va tugʻish nafaqasi nima?

Homiladorlik va tugʻish nafaqasi — sugʻurtalangan ayolga tugʻruqqacha va tugʻruqdan keyingi taʼtil davrida mehnat majburiyatlarini bajara olmaganligi uchun Davlat ijtimoiy sugʻurta jamgʻarmasi mablagʻlari hisobidan toʻlanadigan kafolatli pul toʻlovi (xalq orasida — «dekret puli»).

Nafaqa quyidagi muddatlarga toʻlanadi:

• Tugʻruqqacha — 70 kalendar kun;
• Tugʻruqdan keyin — 56 kalendar kun;
• Tugʻish qiyin kechganda yoki ikki va undan ortiq bola tugʻilganda — tugʻruqdan keyingi davr 70 kalendar kunga uzaytiriladi.

2026-yildan boshlab nima oʻzgaradi?

Yangi tartibning eng муҳим jihati — «proaktiv xizmat» tamoyilidir. Bu shuni anglatadiki:

✅ Ariza topshirish shart emas;

✅ Hujjat yigʻish va idoralarga qatnash shart emas;

✅ Nafaqa avtomatik tarzda, tibbiy muassasa tomonidan berilgan elektron mehnatga layoqatsizlik varaqasi asosida hisoblanadi va tayinlanadi;

✅ Toʻlov toʻgʻridan-toʻgʻri ijtimoiy karta yoki bank kartasiga oʻtkaziladi;

✅ Jarayon boʻyicha barcha bosqichlarda SMS-xabarnoma yuboriladi.

Bu tizim «Ijtimoiy himoya yagona reyestri» axborot tizimining «Ijtimoiy sugʻurta» axborot moduli orqali ishlaydi va Soliq qoʻmitasi, «YAMMT» IDAK hamda Sogʻliqni saqlash vazirligining Yagona tibbiy axborot tizimi bilan real vaqt rejimida integratsiyalashgan.

Nafaqa olish uchun qanday talablar (shartlar) bor?

Homiladorlik va tugʻish nafaqasini olish uchun sugʻurtalangan ayol quyidagi uchta shartga javob berishi kerak:

1. Sugʻurta munosabatlarida boʻlish

Nafaqa olish huquqi quyidagi davrlardan birida yuzaga kelgan boʻlishi kerak:

• Ish beruvchi bilan mehnat munosabatlarida boʻlgan davrda (sinov muddati va ishdan boʻshatilgan kun ham kiradi);
• Fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida ishlayotgan davrda;
• Qonunchilikda belgilangan boshqa rasmiy faoliyat davrida.

2. Umumiy sugʻurta staji — kamida 10 oy

Homiladorlik va tugʻish nafaqasini olish uchun kamida 10 oylik sugʻurta staji talab etiladi.

3. Uzluksiz sugʻurta staji — oxirgi 6 oy

Sugʻurta hodisasi yuzaga kelgan (taʼtil boshlangan) oydan oldingi oxirgi 6 oy davomida uzluksiz sugʻurta staji boʻlishi shart (bu talab 2026-yil 12-maydagi 239-son qaror bilan kiritilgan).

💡 Muhim: Er (xotin) tomonidan sugʻurta badali toʻlangan ishlamaydigan fuqarolar hamda yuridik shaxs muassislari (ishtirokchilari) uchun ham xuddi shu 10 oy / 6 oy talablari 2026-yil 1-yanvardan qoʻllaniladi.

Nafaqa miqdori qanday hisoblanadi?

Nafaqa miqdori sugʻurtalangan ayolning oʻrtacha oylik ish haqi hamda sugʻurta stajiga bogʻliq staj koeffitsiyenti asosida hisoblanadi.

Hisoblash formulasi:

$$\text{Nafaqa miqdori} = \frac{\text{OʻOIH}}{25{,}3} \times \text{SK} \times \text{KS}$$

Bunda:

• OʻOIH — hisoblangan oʻrtacha oylik ish haqi;
• 25,3 — ish kunlarining oʻrtacha oylik soni;
• SK — sugʻurta stajiga qarab qoʻllaniladigan staj koeffitsiyenti;
• KS — mehnatga layoqatsizlik varaqasida koʻrsatilgan, Jamgʻarma tomonidan qoplanadigan kunlar soni.

Staj koeffitsiyenti (SK) jadvali:

Sugʻurta staji	Staj koeffitsiyenti
10 oydan 24 oygacha	75%
25 oydan 60 oygacha	85%
61 oy va undan ortiq	100%

Misol: Agar sugʻurta staji 3 yil (36 oy) boʻlsa, staj koeffitsiyenti — 85%. Demak, ayol oʻrtacha oylik ish haqisining 85 foizi miqdorida nafaqa oladi.

⚠️ Diqqat: yakshanba va bayram kunlari hisoblanmaydi

Mehnatga layoqatsizlik varaqasida koʻrsatilgan davr ichidagi yakshanba kunlari hamda Mehnat kodeksining 208-moddasiga muvofiq ishlanmaydigan bayram kunlari nafaqa miqdorini hisoblashda inobatga olinmaydi.

Ixtiyoriy sugʻurtalangan ayollar uchun alohida shart

Davlat ijtimoiy sugʻurtasi bilan ixtiyoriy asosda sugʻurtalangan (masalan, oʻzini oʻzi band qilgan) ayollarga nafaqa mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdori (MHTEKM)ning besh baravaridan oshmagan miqdorda tayinlanadi va toʻlanadi.

Ixtiyoriy sugʻurtalanuvchilar uchun oylik ish haqi quyidagicha aniqlanadi:

Misol: Oʻzini oʻzi band qilgan ayol 2026-yil yanvar oyi uchun 150 000 soʻm sugʻurta badali toʻlagan boʻlsa (stavka — 5%):

$150\,000 \div 5\% \times 100\% = 3\,000\,000\text{ soʻm}$ — bu miqdor uning oʻrtacha oylik ish haqi sifatida hisobga olinadi.

Takroriy nafaqa: dekretdan keyin yana dekretga chiqsa nima boʻladi?

Agar ayol homiladorlik va tugʻish taʼtilida yoki bola parvarishi taʼtilida boʻlgan paytda yana homilador boʻlib qolsa va nafaqa qayta tayinlanishi kerak boʻlsa, quyidagi qoidalar qoʻllaniladi:

• Oʻrtacha ish haqi oxirgi 12 oylik davr boʻyicha hisoblanadi;
• Agar shu davrda ish haqi hisoblangan (yoki sugʻurta badali toʻlangan) oylar soni 3 oydan kam boʻlsa — 0,5 koeffitsiyent qoʻllaniladi;
• Agar bu oylar soni 3 dan 6 oygacha boʻlsa — 0,75 koeffitsiyent qoʻllaniladi;
• Agar hisoblangan oʻrtacha ish haqi minimal isteʼmol xarajatlaridan kam boʻlsa, u minimal isteʼmol xarajatlari miqdoriga tenglashtiriladi.

Nafaqa tayinlash jarayoni bosqichma-bosqich qanday ishlaydi?

Bosqich	Kim amalga oshiradi	Nima qiladi	Muddat
1	Poliklinika / tugʻruqxona	Mehnatga layoqatsizlik varaqasini «Yagona tibbiy» AT orqali elektron rasmiylashtiradi	Taʼtil boshlangan kundan 1 ish kuni ichida
2	«Yagona tibbiy» AT	Varaqani «Ijtimoiy sugʻurta» moduliga avtomatik yuboradi	Avtomatik
3	«Ijtimoiy sugʻurta» moduli	Shartlarga muvofiqligini tekshiradi, nafaqani tayinlaydi yoki rad etadi, SMS yuboradi	Avtomatik
4	Davlat ijtimoiy sugʻurta jamgʻarmasi	Mablagʻni moliyaviy agentga (bankka) oʻtkazadi	Qonunda belgilangan muddatda
5	Moliyaviy agent (bank)	Ijtimoiy yoki bank kartasiga toʻlovni amalga oshiradi	Toʻlov roʻyxati taqdim etilgandan keyin 5 ish kuni ichida

Toʻlov qanday muddatlarda amalga oshiriladi?

• Oyning 1–15-sanalari oraligʻida tayinlangan toʻlovlar — shu oyning 25-sanasiga qadar bankka yuboriladi;
• Oyning 16-sanasidan oxirigacha tayinlangan toʻlovlar — keyingi oyning 10-sanasiga qadar yuboriladi;
• Bank bu mablagʻlarni yuqoridagi jadvaldagi 5-bosqichga muvofiq, roʻyxat taqdim etilgandan keyin 5 ish kuni ichida kartaga oʻtkazadi.

Nafaqa qaysi holatlarda toʻlanmaydi yoki rad etiladi?

«Ijtimoiy sugʻurta» axborot moduli quyidagi hollarda nafaqa tayinlashni avtomatik rad etadi:

• Sugʻurtalangan shaxs yuqorida sanab oʻtilgan shartlarga (10 oy / 6 oy sugʻurta staji) mos kelmasa;
• Mehnatga layoqatsizlik varaqasi boshqa maqsadda (masalan, farzandlikka olish) rasmiylashtirilgan boʻlsa;
• Nafaqa toʻlanadigan umumiy davomiylik allaqachon tugagan boʻlsa.

Bunday holatlarda ham sugʻurtalangan shaxsga rad etish sababi haqida SMS-xabarnoma yuboriladi.

Ona yoki bola vafot etsa nafaqa qaytariladimi?

Yoʻq. Agar mehnatga layoqatsizlik varaqasida koʻrsatilgan davr tugamasdan ona va (yoki) bola vafot etgan boʻlsa, toʻlab boʻlingan homiladorlik va tugʻish nafaqasi qaytarib olinmaydi.

Notoʻgʻri toʻlangan nafaqani qaytarish talab qilinadimi?

Agar sugʻurtalangan shaxs tibbiyot yoki boshqa muassasalarga yolgʻon maʼlumot bergani yoki hisob-kitoblardagi xatolik tufayli nafaqa notoʻgʻri toʻlangan boʻlsa, bu mablagʻ bir oy ichida Jamgʻarmaga qaytarilishi lozim. Ixtiyoriy qaytarilmagan taqdirda mablagʻ sud tartibida undiriladi.

Biroq, agar xatolik axborot tizimlaridagi texnik nosozlik yoki maʼlumot almashinuvidagi xato tufayli yuzaga kelgan boʻlsa, ortiqcha toʻlangan mablagʻ qaytarilmaydi va Jamgʻarma xarajati sifatida hisobdan chiqariladi.

Tez-tez beriladigan savollar (FAQ)

❓ Dekret puli olish uchun ariza topshirish kerakmi?

Yoʻq. 2026-yildan boshlab nafaqa fuqaroning murojaatisiz, avtomatik (proaktiv) tarzda tayinlanadi. Yagona shart — tibbiy muassasa tomonidan mehnatga layoqatsizlik varaqasining elektron rasmiylashtirilishidir.

❓ Sugʻurta staji yetarli emasligi haqida qanday bilib olsa boʻladi?

Tizim shartlarga mos kelmasligini aniqlasa, SMS-xabarnoma orqali sababi bilan xabar beradi.

❓ Ish joyi boʻlmasa (uy bekasi boʻlsa) nafaqa olsa boʻladimi?

Ha, lekin faqat davlat ijtimoiy sugʻurtasi bilan ixtiyoriy ravishda qamrab olingan va tegishli sugʻurta badallarini toʻlagan boʻlsa.

❓ Nafaqa qaysi kartaga tushadi?

Sugʻurtalangan shaxsning mavjud ijtimoiy yoki bank kartasiga. Karta boʻlmasa, unga virtual ijtimoiy karta avtomatik ochiladi.

❓ Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi bilan homiladorlik nafaqasi bir xilmi?

Yoʻq, ular alohida toʻlovlar boʻlib, alohida sanalardan kuchga kiradi: homiladorlik va tugʻish nafaqasi — 2026-yil 1-yanvardan, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi — 2026-yil 1-iyuldan.

Xulosa

2026-yildan boshlab joriy etilgan yangi tartib homiladorlik va tugʻish nafaqasini olishni sezilarli darajada soddalashtirdi — endi ayollar idoralarga qatnab, hujjat toʻplashlariga hojat yoʻq. Biroq nafaqa olish huquqi avtomatik paydo boʻlmaydi — u sugʻurta staji (10 oy umumiy, 6 oy uzluksiz) va rasmiy mehnat/fuqarolik-huquqiy munosabatlarga bogʻliq. Shu sababli, ish beruvchi bilan shartnomani «YAMMT» tizimida oʻz vaqtida rasmiylashtirish va soliq hisobotlarida ish haqini toʻgʻri koʻrsatish — kelajakda toʻliq miqdorda dekret puli olishning kafolati hisoblanadi.

Muallif: Yurist Abduqahhor Zokirjonov.

⚖️ Sizning holatingiz boʻyicha aniqroq hisob-kitob yoki maslahat kerakmi?

Tokkeed | Huquqiy maslahat telegram kanaliga ulaning: https://t.me/tokkeed_huquq
Bu yerda siz yanada ko’proq yangilikga va kanal boti orqali shaxsiy savolingizga javob olasiz.